Ένας από τους τομείς ανάπτυξης της ανθρώπινης δραστηριότητας είναι η αγροτική οικονομία, που ήταν η πρώτη που αναπτύχθηκε στη γη και αφορά την προσπάθεια του ανθρώπου να εντοπίσει τις δυνατότητες που παρέχει σ΄ αυτόν η γη για διατροφή του και γενικότερα για συντήρηση της υλικής ύπαρξής του, αλλά και για τη βελτίωση των συνθηκών της ζωής του.
Οι άνθρωποι νωρίς κατανόησαν ότι η υπερεκμετάλλευση κάθε πηγής που παρέχει τροφή μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή της και τη στέρησή της από τις επόμενες γενιές.
Έτσι, η συσσωρευμένη εμπειρία ώθησε τους ανθρώπους στη δημιουργία θεσμικού πλαισίου στην αγροτική οικονομία, τέτοιου που:
-να μελετάει τις δυνατότητες παραγωγής κάθε εδάφους σύμφωνα με την ως τώρα εκμετάλλευσή του και την εφαρμογή σύγχρονων γεωλογικών και γεωπονικών ερευνών,
-να συμβάλλει καταλυτικά στην αποκόμιση των αναγκαίων πόρων για το σήμερα και
-να εξασφαλίζει την αναπαραγωγή τους για το αύριο, με σκοπό την αειφορία του περιβάλλοντος.
Η αγροτική εκμετάλλευση στην Ελλάδα διέπεται από θεσμικό πλαίσιο, το οποίο καθορίζει τους κανόνες παραγωγής και διάθεσης των εν γένει αγροτικών προϊόντων, ώστε να αποφεύγεται η άναρχη παραγωγή τους που οδηγεί, άλλοτε σε παράλογα περισσεύματα που καταστρέφονται ανεκμετάλλευτα κι άλλοτε σε ζωτικές ελλείψεις, και να είναι εφικτή η απορρόφησή τους με αρμονικό και ισορροπημένο τρόπο.
Άλλο μέρος του θεσμικού πλαισίου της αγροτικής εκμετάλλευσης είναι και ο τρόπος ασφάλισης της αγροτικής παραγωγής, ώστε σε περίπτωση ζημιάς της να επέρχεται η ελάχιστη δυνατή οικονομική βλάβη του αγρότη, καθόσον εκ της φύσεώς της η αγροτική παραγωγή υπόκειται ευκολότερα στους προερχόμενους από φυσικά φαινόμενα κινδύνους (π.χ. χαλαζόπτωση, ξηρασία, παγετός κλπ.), που μπορεί να προξενήσουν ακόμη και ολοσχερή καταστροφή, είτε σε πολυετείς καλλιέργειες δένδρων (π.χ. οπωροφόρα δένδρα, ελαιόδεντρα κλπ.) όπου η ζημιά είναι ικανή να συντρίψει οικονομικά τον αγρότη, αλλά να προξενήσει οικονομικό πλήγμα και στην κοινωνία, αφού η ζημιά θα εκτείνεται ως το χρόνο, στον οποίο το δένδρο που θα φυτευτεί εκ νέου θα αποφέρει την ίδια απόδοση, είτε σε μονοετείς καλλιέργειες, όπου η ζημιά είναι μικρότερη, πάντως ικανή να κλονίσει την οικονομία του αγρότη.
Η πείρα του παρελθόντος οδήγησε την ανάγκη σχηματισμού πλαισίου για δημιουργία συνεταιριστικών οργανώσεων και άλλων συλλογικών οργάνων που να υποστηρίζουν και να ενθαρρύνουν την επιχειρηματικότητα του αγροτικού κόσμου, αλλά και της ρυθμιστικής παρέμβασης των κρατικών φορέων, απαραίτητης για ισόρροπη ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας της κοινωνίας, με βάθρο των προθέσεών της την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, όπως και θέσπισης συστήματος άσκησης εποπτείας στην όλη παραγωγική διαδικασία, ώστε να καθίσταται όσο το δυνατό μικρότερη η πιθανότητα πρόκλησης αδικιών και στρεβλώσεων, που πάντα αποβαίνουν σε όφελος των λίγων ισχυρών και σε βάρος των πολλών αδύνατων.
Βέβαια δεν είναι δεδομένη η επιτυχής κάθε φορά θέσπιση νόμων και κανόνων, αφού συχνά δεν επιτυγχάνεται επαρκής προστασία, είτε των αγροτών και των προϊόντων τους, είτε των καταναλωτών, άλλοτε από ανεπάρκεια των ρυθμίσεων, άλλοτε από καταπάτησή τους από τους ισχυρούς για εξυπηρέτηση των οικονομικών συμφερόντων τους, με την ανοχή, συνήθως ένοχη, των αρμόδιων κρατικών φορέων.
Πάντως, η πρόθεση της οργανωμένης κοινωνίας είναι σταθερή και στοχεύει στη δίκαιη εξυπηρέτηση των αναγκών του κοινωνικού συνόλου και στην προστασία του αδύνατου έναντι του ισχυρού, με συνέπεια το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει, εν προκειμένω, και την αγροτική οικονομία, να έχει ικανότατα στοιχεία για την εξασφάλιση της απορρόφησης του μόχθου των αγροτών με ικανές οικονομικές απολαβές, τέτοιες πάντως που να μην προξενούν άδικη επιβάρυνση στον καταναλωτή, σε περίπτωση που ο παραγωγός επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί δυσανάλογα την ανάγκη του για απόκτηση του προϊόντος που ενδεχομένως βρίσκεται σε ανεπάρκεια ή έχει προκληθεί από ποικίλους ή έχει προκληθεί από ποικίλους παράγοντες υπερεκτίμηση της αξίας του.
Παρατίθεται κατωτέρω μέρος του νομικού πλαισίου, σε ότι αφορά την αγροτική δραστηριότητα και οικονομία.